สินค้าระหว่างทาง (Goods in Transit) และการบันทึกบัญชี

สินค้าระหว่างทาง (Goods in Transit) คือ สินค้าที่ได้มีการซื้อขายและชำระเงินหรือทำสัญญากันเรียบร้อยแล้ว และสินค้าที่ถูกส่งออกจากคลังสินค้า โรงงาน หรือจุดกระจายสินค้าของผู้ขายแล้ว แต่ยังเดินทางไปไม่ถึงคลังของผู้ซื้อ ณ วันสิ้นงวดบัญชี สิทธิ์ในความเป็นเจ้าของของสินค้าระหว่างทางนี้จะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการส่งมอบที่ตกลงกันไว้ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาว่าใคร (ผู้ซื้อหรือผู้ขาย) ควรจะบันทึกสินค้านี้เป็นสินค้าคงเหลือในงบแสดงฐานะการเงิน เพื่อป้องกันการบันทึกผิดพลาดในด้านสินค้าคงเหลือ เจ้าหนี้การค้า หรือรายได้ของทั้งสองฝ่าย

เงื่อนไขการโอนกรรมสิทธิ์และการตีความ

การบันทึกบัญชีของสินค้าระหว่างทางขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการส่งมอบและการโอนกรรมสิทธิ์ที่ระบุไว้ในสัญญาซื้อขาย โดยทั่วไปสามารถแบ่งได้เป็น 2 แบบที่พบได้บ่อย คือ
1. ส่งมอบที่จุดส่งสินค้า FOB Shipping Point (Free on Board Shipping Point) กรรมสิทธิ์ในตัวสินค้าจะถูกโอนจากผู้ขายไปยังผู้ซื้อ ณ จุดที่ผู้ขายส่งมอบสินค้าให้กับบริษัทขนส่ง ดังนั้นผู้ซื้อ คือ เจ้าของสินค้าระหว่างทาง ผู้ซื้อจะเป็นผู้รับผิดชอบต่อความเสี่ยง ค่าใช้จ่ายในการขนส่ง และค่าเบี้ยประกันภัย หากเกิดความเสียหายหรือการสูญหายระหว่างทาง ในเชิงบัญชีผู้ซื้อจะต้องบันทึก "สินค้าระหว่างทาง" เป็นส่วนหนึ่งของสินค้าคงเหลือ แม้ว่าจะยังไม่ได้รับของจริงที่ปลายทาง เนื่องจากตามกฎหมายกรรมสิทธิ์ได้ตกเป็นของผู้ซื้อแล้ว ในส่วนด้านผู้ขายจะบันทึกการขายและรับรู้รายได้ทันที เพราะถือว่าสินค้าได้ส่งมอบเสร็จสิ้นแล้ว

วิธีการบันทึกบัญชีของ FOB Shipping Point
  ณ วันสิ้นงวด หากผู้ซื้อได้รับใบกำกับสินค้าแล้วแต่ยังไม่ได้รับสินค้า ต้องทำการปรับปรุงบัญชีเพื่อบันทึกสินค้าระหว่างทางเป็นสินทรัพย์และบันทึกเจ้าหนี้การค้า
      สมมติว่ากิจการใช้วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือแบบสิ้นงวด (Periodic Inventory System)
          เดบิต (Dr.) ซื้อสินค้า (Purchases) XXX
              เครดิต (Cr.) เจ้าหนี้การค้า (Accounts Payable) XXX
      คำอธิบาย เพื่อบันทึกการซื้อสินค้าที่อยู่ระหว่างทางให้เป็นต้นทุนขายในงวดปัจจุบัน และรับรู้หนี้สินที่จะต้องชำระ

  เมื่อทำการตรวจนับสินค้าคงเหลือ ณ วันสิ้นงวด แม้สินค้าจะยังมาไม่ถึง แต่ผู้ซื้อต้อง "นับรวม" มูลค่าของสินค้าระหว่างทางนี้เข้าไปในยอดสินค้าคงเหลือปลายงวดด้วย
      สมมติว่ากิจการใช้วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าคงเหลือแบบต่อเนื่อง (Perpetual Inventory System)
          เดบิต (Dr.) สินค้าคงเหลือ (Merchandise Inventory) XXX
              เครดิต (Cr.) เจ้าหนี้การค้า (Accounts Payable) XXX
      คำอธิบาย เพื่อบันทึกสินค้าระหว่างทางเข้าเป็นส่วนหนึ่งของบัญชีสินค้าคงเหลือโดยตรง และรับรู้หนี้สิน

2. ส่งมอบที่ปลายทาง FOB Destination กรรมสิทธิ์ในตัวสินค้าจะถูกโอนจากผู้ขายไปยังผู้ซื้อ ผู้ซื้อยังไม่ต้องบันทึกเป็นสินค้าคงเหลือ จนกว่าจะได้รับสินค้าเดินทางไปถึงจุดหมายปลายทางของผู้ซื้อแล้วเท่านั้น ดังนั้นผู้ขายยังคงเป็นเจ้าของสินค้าในระหว่างการขนส่งและต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่าย รวมถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น และผู้ขายต้องนับสินค้านี้เป็นสินค้าคงเหลือของตนเอง และไม่สามารถรับรู้รายได้จนกว่าจะถึงมือผู้ซื้อเรียบร้อย

  วิธีการบันทึกบัญชี FOB Destination
  โดยปกติแล้วผู้ขายไม่จำเป็นต้องบันทึกบัญชีพิเศษใดๆ ณ วันสิ้นงวดสำหรับสินค้าระหว่างทาง เพราะสินค้านั้นยังถือเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ขายอยู่แล้วตามหลักบัญชี แต่ในทางปฏิบัติ ผู้ขายต้องแน่ใจว่าได้ "นับรวม" มูลค่าของสินค้าระหว่างทางเหล่านี้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของสินค้าคงเหลือปลายงวดของตนเอง แม้ว่าสินค้าจะไม่ได้อยู่ในคลังแล้วก็ตาม เพื่อให้ยอดสินค้าคงเหลือในงบการเงินถูกต้อง

หน้าแรก

BLOG myAccount Cloud